Vatandaşın önceliği geçim sıkıntısı olmaya devam ediyor. Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilimin ekonomik yansımaları konusunda da toplumun önemli bir bölümü benzer görüşte. Araştırmaya katılanların yüzde 74,2’si bölgede yaşanan gelişmelerin market ve mağaza fiyatlarına doğrudan etki ettiğini düşünüyor.

Son dönemde sonuçlarını paylaştığım GENAR ve Betimar Araştırma şirketleri, birkaç aydır AK Parti’yi ilk sırada, CHP’yi ise ikinci sırada gösteriyor. CHP’nin oy oranlarında kademeli bir düşüş yaşandığı görülüyor. Son iki ayda yüzde 30 seviyesinin altına indiği belirtiliyor. Hakan Bayrakçı’nın yönettiği SONAR Araştırma ise daha önce CHP’yi birinci parti olarak tespit ederken AK Parti ikinci sırada yer alıyordu. İktidara eleştirel yaklaşımıyla bilinen SONAR’ın nisan ayı araştırmasında ise tablo değişti. Şirketin nisan verilerine göre son altı ayın ardından ilk kez AK Parti ilk sıraya yükseldi.

Bu oranlar araştırma şirketlerinin yorumu değil, saha çalışmalarından elde edilen sonuçları yansıtıyor. SONAR’ın nisan ayı verilerine göre AK Parti yüzde 32,3, CHP yüzde 31,4, DEM Parti yüzde 9,9, MHP yüzde 7,2, İYİ Parti yüzde 6,1, Zafer Partisi yüzde 3,3, Anahtar Parti yüzde 3,3, Yeniden Refah Partisi yüzde 2,7, Büyük Birlik Partisi yüzde 1,5, TİP yüzde 1,2 ve diğer partiler yüzde 1,2 oranında destek görüyor.

Araştırmaya göre AK Parti küçük bir farkla önde bulunuyor. Ancak SONAR Başkanı Hakan Bayrakçı, sonuçların değerlendirilmesi konusunda önemli bir noktaya dikkat çekiyor. Bayrakçı, kararsız ve görüş belirtmeyen seçmenlerin oranının çok yükseldiğini, bu durumun partilerin gerçek oy oranlarını sağlıklı şekilde hesaplamayı zorlaştırdığını belirtiyor. Son araştırmada bu kesimin oranı yüzde 35,9 olarak ölçüldü.

Araştırma şirketlerinin çalışmalarına saygı duyduğunu belirten yazar, yolsuzluk iddiaları, rüşvet suçlamaları ve çeşitli skandallara rağmen CHP’nin hâlâ yüzde 30 seviyelerinde görünmesini dikkat çekici bulduğunu ifade ediyor. Bu sonucun yanlış olduğunu söylemediğini, aksine nedenlerinin incelenmesi gerektiğini vurguluyor.

Ekonomi başlığı ise araştırmalarda belirleyici olmaya devam ediyor. Özellikle İran’daki gelişmeler ve bölgesel gerilimlere rağmen seçmenin önceliğinin ekonomik şartlar olması dikkat çekiyor. Hürmüz Boğazı’ndaki krizle ilgili olarak katılımcıların büyük çoğunluğu bunun günlük yaşam maliyetlerine yansıdığı görüşünde.

EKONOMİ POLİTİKALARINA BAKIŞ

SONAR’ın araştırmasında katılımcılara hükümetin ekonomi politikalarını onaylayıp onaylamadıkları da soruldu. Ankete katılanların yüzde 63,9’u politikaları desteklemediğini belirtirken, olumlu bulanların oranı yüzde 22,7 olarak ölçüldü.

VATANDAŞIN EKONOMİK DURUMU

Araştırmada gelir ve gider dengesiyle ilgili dikkat çekici sonuçlar da yer aldı. Katılımcıların yüzde 69,7’si gelir artışlarının harcamalardaki yükselişi karşılamadığını ifade etti. Gelirinin yeterli olduğunu söyleyenlerin oranı ise yüzde 25,9 olarak kaydedildi.

Son haftalardaki mali durumunu değerlendiren katılımcıların yüzde 66,5’i ekonomik şartlarının kötüleştiğini belirtirken, yüzde 25,5’i herhangi bir değişiklik olmadığını söyledi. Ekonomik olarak iyileşme yaşadığını belirtenlerin oranı ise yüzde 6,9’da kaldı.

HARCAMA TERCİHLERİ

Araştırmada vatandaşların zorunlu ihtiyaçlar dışındaki harcamaları da incelendi. Buna göre ilk sırada yüzde 43,7 ile yeme-içme harcamaları yer aldı. Onu yüzde 10,1 ile giyim takip etti. Çocuklara yönelik harcamalar yüzde 6,5, ev için yapılan alışverişler ise yüzde 5,5 seviyesinde ölçüldü.

Bu verilerin, vatandaşın bütçesinin büyük bölümünü temel ihtiyaçlara ayırdığını gösterdiği değerlendirmesi yapıldı.

İRAN KRİZİ VE TÜRKİYE’NİN TUTUMU

Farklı araştırma şirketlerinin verileri birçok konuda değişiklik gösterse de İran’daki gelişmeler konusunda benzer sonuçlar ortaya çıkıyor. SONAR’ın araştırmasında katılımcılara Türkiye’nin İran-ABD gerilimindeki politikasını nasıl değerlendirdikleri soruldu.

Araştırmaya göre katılımcıların yüzde 47,6’sı Türkiye’nin izlediği yaklaşımı olumlu bulurken, yüzde 33,1’i olumsuz değerlendirdi. Kararsız veya fikri olmayanların oranı ise yüzde 19,3 olarak ölçüldü.

Araştırmayı değerlendiren yazıda, Türkiye’nin bölgesel krizlerde izlediği politikanın ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinin daha fazla anlatılması gerektiği görüşüne yer verildi. Rusya-Ukrayna savaşı ile ABD-İran gerilimi gibi kritik süreçlerde Türkiye’nin güvenli ve istikrarlı bir konumda kalmasının önemli olduğu ifade edildi.

Yazının değerlendirme bölümünde, ekonomik sıkıntılara rağmen AK Parti’nin oylarında yükseliş gözlenmesinin nedenlerinden birinin dış politikada izlenen yaklaşım olabileceği görüşü dile getirildi. Bu süreçte Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinin etkili olduğu değerlendirmesi yapıldı.