Türkiye’de tarihe olan ilgiyi geniş kitlelere sevdiren önemli isimlerden Prof. Dr. İlber Ortaylı, 79 yaşında yaşamını yitirdi. Bir süredir sağlık sorunlarıyla mücadele eden usta tarihçinin, ameliyat öncesinde kullandığı ifadeler ise yeniden gündeme geldi.

Ortaylı, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda ameliyathaneye götürülürken yaşadığı duyguları dikkat çekici bir dille anlatmıştı. Sabah erken saatlerde ameliyata alındığını belirten Ortaylı, eski İstanbul efendilerini hatırlatan bir üslupla konuşan bir doktorun kendisine “Bu uzun bir yoldur” dediğini aktarmıştı. Uzun koridordan geçerken insanın ister istemez farklı duygular yaşadığını ifade eden Ortaylı, anestezi ekibinin yaklaşımından ve gördüğü ilgiden büyük memnuniyet duyduğunu dile getirmişti. Bu deneyimin kendisinde eski Mısır tıbbını ve anatomiye dayalı kadim bilgiyi çağrıştırdığını söyleyen Ortaylı, Türk tıbbının ulaştığı noktadan da övgüyle söz etmişti.

Geçirdiği ameliyatın böbrek üstü bölgesinde ciddi bir müdahale olduğunu belirten Ortaylı, operasyonun ardından kendisini yoğun bakımda değil, doğrudan odasında bulduğunu anlatmıştı. Bu süreçte başhekimden doktorlara, hemşirelerden sağlık personeline kadar birçok isme teşekkür ederek, gördüğü ilgi ve profesyonellikten duyduğu memnuniyeti açıkça ifade etmişti.

Ortaylı’nın en çok konuşulan sözlerinden biri ise hayatın anlamına dair yaptığı değerlendirme olmuştu. Hayatın çok kısa olduğunu vurgulayan usta tarihçi, asıl önemli olanın insanın ömrünü verimli kılabilmesi olduğunu söylemişti. Huzursuz insanların ne kendilerine ne de çevrelerine fayda sağlayabileceğini belirten Ortaylı, insanlara mutluluk ve güzel tesadüflerle dolu bir yaşam dilemişti.

Bir başka açıklamasında ise Türkiye’de tıp alanında ulaşılan seviyeye dikkat çekmişti. Yüzyıllar sonra tıbbın zirvesinin Türkiye’de bulunduğunu düşündüğünü belirten Ortaylı, ülkenin bu birikimi koruması gerektiğini vurgulamıştı. Özellikle Koç Üniversitesi Hastanesi’ni Türkiye için büyük bir kazanım olarak nitelendiren Ortaylı, bu kurumun hem sağlık personeli kalitesi hem de yetişmiş uzman kadrosuyla çok değerli olduğunu ifade etmişti. Ona göre bu başarının arkasında iki asırlık bir tıp geleneği, askeri tıbbın disiplini ve eczacılık ile cerrahide oluşmuş büyük bir birikim bulunuyordu.

Program sırasında Orta Doğu’daki gelişmelere ilişkin de dikkat çeken görüşler paylaşan Ortaylı, bölgenin geleceğiyle ilgili sözlerinde Türkiye’nin belirleyici rolüne vurgu yapmıştı. Ortadoğu’da yeni bir harita çizilecekse bunun ancak bu coğrafyada yaşayanlar tarafından yapılabileceğini savunan Ortaylı, Türkiye’nin bu topraklarda kalıcı bir güç olduğunu ve söz sahibi olması gerektiğini dile getirmişti.

Sağlık durumuna ilişkin yaptığı açıklamalarda ise geçireceği ameliyatın ardından yeniden ekranlara çıkmayı planladığını söylemişti. Ancak ilerleyen süreçte yaşadığı sağlık sorunları nedeniyle tedavi altında kaldı ve yaşamını yitirdi. Bu nedenle söz konusu röportaj, onun kamuoyuna verdiği son televizyon söyleşilerinden biri olarak hafızalara kazındı.

Öte yandan İlber Ortaylı’nın geçmişte verdiği bir röportajda vasiyetine dair söyledikleri de yeniden gündeme geldi. Mezarıyla ilgili yöneltilen bir soruya, büyük ihtimalle Gelibolu’yu tercih edeceğini söyleyen Ortaylı, kalabalığı sevmediğini ve burada olmak istemediğini belirtmişti.

Cenaze programına ilişkin bilgiler de paylaşıldı. Buna göre Ortaylı’nın pazartesi günü İstanbul’da son yolculuğuna uğurlanacağı açıklandı.

Prof. Dr. İlber Ortaylı, 1947 yılında Avusturya’nın Bregenz kentinde dünyaya geldi. İlk ve ortaöğrenimini İstanbul ile Ankara’da tamamladıktan sonra 1965’te Ankara Atatürk Lisesi’nden mezun oldu. Ardından Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ile Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü’nü bitirdi. Daha sonra Viyana Üniversitesi’nde Slavistik ve Orientalistik alanlarında eğitim gördü. Yüksek lisansını Chicago Üniversitesi’nde Prof. Halil İnalcık danışmanlığında yaptı.

1978 yılında “Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler” başlıklı teziyle doktora unvanını alan Ortaylı, 1979’da “Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu” adlı çalışmasıyla doçent, 1989’da ise profesör oldu. Akademik yaşamı boyunca Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskova, Roma, Münih, Strazburg, Yanya, Sofya, Kiel, Cambridge, Oxford ve Tunus gibi birçok önemli üniversitede misafir öğretim üyesi olarak bulundu; sayısız seminer ve konferans verdi.
16. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar Osmanlı tarihi ile Rusya tarihi üzerine yerli ve yabancı birçok bilimsel dergide makaleleri yayımlandı. 1989-2002 yılları arasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde İdare Tarihi Bilim Dalı Başkanlığı yaptı. Daha sonra Galatasaray Üniversitesi’ne, ardından Bilkent Üniversitesi’ne geçti. 2005 yılında Topkapı Sarayı Müzesi Müdürlüğü görevine getirildi. Ayrıca Galatasaray Üniversitesi’nde tarih dersleri vermeyi sürdürdü. Uluslararası Osmanlı Etütleri Komitesi yönetim kurulu üyeliği ve Avrupa İranoloji Cemiyeti üyeliği de bulunan Ortaylı, çok sayıda dili bilen önemli bir akademisyen olarak tanındı.